Dòng luân chuyển của nước trong hồ thủy sinh
Nguồn : http://www.xipit.com
Chất lượng nước là một trong những yếu tố quyết định đến sự tồn tại và phát triển của hồ thuỷ sinh cảnh. Tuy nhiên, còn một yếu tố khác cũng không kém phần quan trọng có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nước trong hồ thuỷ sinh, đó là dòng chảy, dòng luân chuyển của nước trong hồ.
1. Dòng luân chuyển nước trong hồ thuỷ sinh là gì?
Theo ý kiến chủ quan, dòng luân chuyển nước, hay dòng chảy của nước trong hồ thuỷ sinh được tạo ra bởi áp lực từ hai đầu nước vào và ra bộ phận lọc (tối thiểu). Thực tế cho thấy khi một lượng nước chảy vào hồ từ máy lọc, tại đầu vào (inflow), do áp lực từ máy bơm nên dòng nước khá manh. Phần nước bị chiếm chỗ sẽ chạy ngược vào máy bơm tại miệng hút (outflow). Nước chảy vào - ra sẽ tạo thành dòng luân chuyển. Vì mục đích tạo dòng chảy, ta sắp đặt đầu nước vào/ra thế nào cho hợp lý, tất nhiên, cố gắng tạo một áp lực tối thiểu để dòng chảy hạn chế thấp nhất khả năng tạo những điểm chết (dead point) trong hồ, nơi nước tĩnh lặng, ít được pha loãng.
Khi lọc nước trong hồ thuỷ sinh, bộ phận lọc có nhiệm vụ lấy nước cũ (bị ô nhiễm) ra và bơm nước mới vào (nước sau khi được xử lý trong bồn lọc). Khi đó, nước mới vào sẽ hòa tan với phần nước còn lại trong hồ, giúp giảm thiểu tình trạng ô nhiễm của nước trong hồ. Với một hồ thuỷ sinh thông thường, ta có thể tạm chia thành 3 tầng nước, tương ứng với thành phần các tạp chất ô nhiễm thường có:
Tầng đáy: nơi các cặn bã hữu cơ, vô cơ như thức ăn thừa của cá, xác cây chết đang phân huỷ, phân cá (những dạng cặn chưa hòa tan), một số loại khoáng vi lượng có trọng lượng riêng lớn hơn nước.
Tầng giữa: chứa nhiều loại cặn bã, hợp chất nhẹ hơn, trong hồ nước động (do tác dung của dòng thổi máy lọc). Thành phần nước tầng giữa chứa chiều hợp chất đã hoặc chưa hòa tan trong nước, nếu không đánh giá đúng mức độ ô nhiễm của tầng giữa, nhiều hồ thuỷ sinh vẫn chịu cảnh èo uột ốm o kể cả khi nước nhìn có vẻ trong vắt.
Tầng mặt: Lớp nước trên mặt hồ, nơi tiếp xúc với môi trường bên ngoài, tiếp nhận một lượng bụi thường xuyên (nhiều khi thấy không có bao nhiêu bụi, nhưng vài tuần, chúng ta thử vệ sinh chỗ cái quạt sẽ thấy không ít tí nào). Ngoài ra, nhiều loại cặn bã có trọng lượng riêng gần bằng hoặc nhẹ hơn nước sẽ có xu hướng nổi lên trên bề măt. Do sức căng bề mặt của nước, chúng kết hợp và tạo thành một lớp váng đục trên mặt nước ( Anh Fah đã có bài viết riêng về váng trên mặt nước tại đây
Vậy, vấn đề đặt ra khá đơn giản, phải sắp đặt, tạo dòng làm sao để cả 3 tầng nước trên đều được hòa tan, trong một quy trình ngắn nhất có thể tạo được, nói chung là phát huy tối đa hiệu suất hoạt động của lọc. Theo lý thuyết, cho nước sạch vào đầu này bể thì hút nước ra ở đầu bể bên kia, khi đó lượng nước vào sẽ dần chiếm chỗ lượng nước ra. Hòa tan tầng nước mặt bằng cách tạo xao động mặt nước. Sục cặn tầng đáy bằng cách cho dòng thổi của máy bơm chảy vừa phải trên mặt nền.
2. Dòng luân chuển của nước trong hồ tác động thế nào đến quá trình trao đổi chất trong hồ?
Lượng nước sau khi xử lý qua máy lọc (nước sạch) mang theo những dưỡng chất cần thiết cho cây rong trong hồ. Nước còn mang theo dưỡng khí hòa tan cung cấp cho hồ. Sự hòa tan cũng thúc đẩy tích cực đến các phản ứng hóa học giữa các thành phần trong nước.
3. Dòng chảy mạnh hay yếu phụ thuộc vào các yếu tố
Lưu lượng tuần hoàn cho hồ:
Tính trung bình 1-2 thể tích hồ/giờ. Nếu cao hơn thì mạnh, thấp hơn thì yếu.
Mạnh thì cây cối nghiêng ngả, yếu thì cây cối im lìm.
Nếu bể quá bẩn thì phải tăng tốc độ lọc nhưng bể lọc phải có diện tích lọc phù hợp, không có nước chảy qua bể lọc ầm ầm mà không lọc được gì cả.
Với bể ổn định rồi thì nên điều chỉnh bơm lấy ngưỡng dưới.
Cấu tạo vòi phun nước:
Có thể dùng 2 loại:
Ống dài khoan nhiều lỗ: Phân bố đều dòng nước khắp mặt hồ tạo dòng luân chuyển tốt hơn. Tuy nhiên thẩm mỹ kém.
Ống có phễu giảm áp: Nếu sử dụng 1 ống có lỗ quá nhỏ và không có phễu giảm áp thì với lưu lượng nhỏ cũng gây ra vận tốc ở đều phun rất lớn gây xáo trộn bể trong khi đó có các khu vực khác lại không luân chuyển được.
4. Giải pháp
Giải pháp tạm thời: Tùy thuộc vào dung tích, kích thước hình dáng của hồ thuỷ sinh đang có, sau khi tính toán hợp lý các điều kiện hợp lý về bộ phận lọc, ta chú ý thêm đến việc sắp đặt, trước mắt là đầu vào và ra của lọc, làm sao cho dòng chảy trong hồ thuỷ sinh tạo được độ hòa tan tối đa các thành phần nước trong hồ.
Giải pháp chung: Sau khi tổng hợp các ý kiến khác xung quanh những ý đã nêu trên, chúng ta sẽ cùng thống nhất đểm chung quan trọng nhất này.
Việc gắn 1 lọc, 2 lọc thậm chí 3 lọc là việc bình thường. Nếu có khả năng thì việc đầu tư không có gì là thừa cả mà chỉ tốt lên.
Việc sử dùng nhiều lọc tùy theo sơ đồ lắp ráp các máy lọc nối tiếp nhau hay song song sẽ có tác dụng cụ thể khác nhau:
Lắp nối tiếp: tăng chiều dày lọc, lưu lượng lọc không đổi, áp lực lọc tăng lên
Lắp song song: tăng diện tích lọc, áp lực lọc không đổi, lưu lượng lọc tăng lên theo số máy.
Trong cả 2 trường hợp tăng chiều dày lọc hay diện tích lọc thì hiểu quả lọc sẽ tăng lên. Tùy thep cách lắp mà điều chỉnh van khóa cho ra các lưu lượng và áp lực theo yêu cầu.
