Sự khác nhau giữa Opaque và Pastel

Sự khác nhau giữa Opaque và Pastel
Chris Yew - http://www.bettysplendens.com/the-difference-between-opaque-and-pastel.html

Tôi từng thấy câu hỏi này xuất hiện tới lui trên hầu hết các diễn đàn betta, và để tôi soạn câu trả lời từ tất cả [các nguồn] trên mạng và chia sẻ nó với các bạn.

Nền tảng di truyền của Opaque White là C bl Si Nr Op.

C – Gien Cambodian cho việc thiếu nền sẫm (dark body).
bl – Màu xanh thép (steel) vốn thể hiện trắng-bạc trên nền nhạt.
Si – Sự lan tỏa của màu ánh kim, trong trường hợp này xanh thép bao phủ toàn bộ cá.
Nr – Non-red, nghĩa là sự bất lực của cá trong việc tạo ra màu đỏ.
Op – Opaque, gien đặc biệt tạo ra bề ngoài trắng đục (opaqueness) hay bột (powdery) của cá.

“Si” là gien trội, “c” và “nr” là gien lặn và “Op” là gien trội một phần. Bởi Opaque là gien trội một phần - một alen đơn lẻ thì tín trạng sẽ biểu hiện, nhưng 2 alen sẽ biểu hiện rất rõ.

Op là gien định hình Opaque.

Opaque không nhất thiết nghĩa là Trắng. Có ba loại Opaque: Xanh Thép, Xanh Lục và Xanh Dương. Nhưng thông thường, khi nói về Opaque White, chúng ta đang chỉ đến Opaque Xanh Thép. Tuy nhiên, bởi ngoại hình của cá betta, nên thuật ngữ “Opaque White” được dùng một cách phổ biến.

Cũng có những loại opaque như Opaque Xanh Lục và Xanh Dương. Opaque Xanh Lục và Xanh Dương có ánh Xanh Lục hay Xanh Dương thay vì màu trắng thuần. Opaque ám chỉ rằng cá sở hữu gien “Op”.

Do đó, nếu bạn cản Opaque Xanh Dương x Opaque Xanh Dương; bạn sẽ thu được Opaque Xanh Dương, Opaque Xanh Lục và Opaque Xanh Thép.

Và nếu bạn cản Opaque Xanh Dương x Opaque Xanh Thép; bạn sẽ thu được Opaque Xanh Dương và Opaque Xanh Thép (Opaque Xanh Thép tức là Opaque White).

Opaque White có nền nhạt nhờ gien cambodian (C), nhưng cũng có khả năng opaque xuất hiện như là kết quả của gien marble. Để điều này xảy ra, ánh kim xanh thép và yếu tố opaque phải hiện diện.

Yếu tố opaque (Op) phải hiện diện ở ít nhất một trong hai cha mẹ. Một cách lý tưởng, cả cha lẫn mẹ đều Xanh (Xanh Thép x Xanh Thép hay Xanh Thép x Xanh Dương) để một số hậu duệ là Xanh Thép. Cả hai đều phải có gien marble.

Opaque có những vấn đề cố hữu. Bất kỳ khuyết tật màu sắc nhỏ nào, một cái vảy đen, môi đen… đều hiện ra nổi bật ở betta trắng. Màu trắng cũng không hòa nhập tốt với thân vàng bên dưới. Việc này có thể dẫn tới sự hanh vàng (yellow wash) rõ rệt. Những dòng khác dường như có xu hướng ửng xanh (blue tinge), đặc biệt ở các vây.

Vấn đề nữa với opaque white là vây kém chất lượng. Để có màu trắng thuần, các nhà lai tạo opaque white có xu hướng chọn betta theo chất lượng màu sắc thay vì vây. Kết quả là, hàng opaque white hiện hữu của chúng ta không thể sánh về vây với những dòng màu khác.


Đôi khi khó phân biệt; đây là một con white pastel của Dan Young...


… và đây là một con white opaque của Shannon Kasarcik.

Một ưu điểm của opaque đó là chúng hơi ít hung dữ hơn những dòng khác.

Tiêu chuẩn đánh giá IBC định nghĩa dòng này (Opaque) như sau: cá Non-Red nền nhạt (light bodied) tương tự về ngoại hình với Pastel [Trắng Phấn]. Tuy nhiên, có sự tích tụ guanine khiến bề ngoài đặc sữa hơn (denser milkier). Sự tích tụ này rõ nhất ở vùng xung quanh đầu và mắt và tiếp tục chồng chất khi betta già đi.

Để phân biệt Opaque betta với Pastel, màu “trắng” bột dày là chìa khoá. Điều này gần như có thể được quan sát dễ dàng bằng cách nhìn cá từ phía trên và xung quanh đầu. Ở một con Opaque, màu đậm đặc (dense) lan hẳn đến và bao gồm cả mũi, trong khi ở Pastel, màu thường không lan đến và nếu có thì luôn thưa thớt (sparse).

Nền tảng di truyền của Pastel là C bl Si Nr.

C – Gien Cambodian cho việc thiếu nền sẫm (dark body).
bl – Màu xanh thép (steel) vốn thể hiện trắng-bạc trên nền nhạt.
Si – Sự lan tỏa của màu ánh kim, trong trường hợp này xanh thép bao phủ toàn bộ cá.
Nr – Non-red, nghĩa là sự bất lực của cá trong việc tạo ra màu đỏ.
Op – Opaque, tùy chọn (optional) nhưng cần thiết ở mức độ nhất định. Nếu quá ít yếu tố opaque, cá trông trong mờ (translucent), và nếu quá nhiều, chúng có thể được xếp vào loại Opaque.

Pastel là betta ánh kim (Xanh Dương, Xanh Thép và Xanh Lục). Các gien Cambodian (C) hay Non-Red phân biệt chúng với betta ánh kim nền sẫm thông thường. Pastel là đồng hợp của Cambodian, vốn cho chúng thân nhạt màu thịt. Hầu hết Pastel cũng mang một chút yếu tố Opaque để khiến màu ánh kim thêm đều (solid). Không có yếu tố Opaque, màu ánh kim sẽ trong mờ (translucent) vì thiếu nền sẫm (đen hay đỏ).

Bạn sẽ đúng khi nói rằng Opaque cũng là Pastel, ngoại trừ Opaque có nhiều yếu tố Opaque hơn hẳn Pastel. Do đó, nếu bạn pha Opaque x Pastel, thì nó cũng cho bạn Pastel. Một con Pastel chất lượng phải có chút yếu tố Opaque, và bầy pha như vậy sẽ gia tăng yếu tố Opaque cho dòng cá.


================================


Ghi chú

*Cá Opaque/Pastel vốn nền thịt, tức một dạng tối giản của nền nhạt: không đen, không đỏ, và không vàng. Việc dùng gien non-red (nr) để giải thích cho sự thiếu vắng của lớp đỏ là chưa thuyết phục, vì bản thân lớp vàng cũng không tồn tại. Cơ chế xóa sạch cả hai lớp này là chưa biết. Cá Opaque/Pastel có lẽ xuất phát từ dòng marble.

*Opaque (Op) đã được chứng minh là một gien liên kết với cambodian, ký hiệu Op=c [1]. Bởi vậy, cá Opaque truyền thống luôn tồn tại dưới dạng nền nhạt.

*Opaque nền sẫm thực sự có tồn tại, có lẽ nhờ gien marble bằng cách nào đó đã phá vỡ liên kết với cambodian [2]. Nhưng cá Opaque Steel nền sẫm không trắng mà ngả tông steel nhạt!

*Bột phấn ở cá betta là gì? Nó được tạo ra bởi sự tích tụ guanine dạng hạt, không chỉ bên trong mà còn bên trên lớp ánh kim. Bản chất của việc tích luỹ này liên quan đến cơ chế thải loại của cá, thay vì phân huỷ và thải loại guanine, cá tiết kiệm năng lượng bằng cách đưa vào tế bào ánh kim! [3] Tuy nhiên, gien opaque khiến cho việc tích luỹ guanine tăng đột biến, vượt ra ngoài khuôn khổ của lớp ánh kim, đôi khi lan lên cả mắt khiến chúng gần như bị mù. Thậm chí, ở một số cá thể Opaque, việc tích luỹ bị mất kiểm soát tạo ra các khối u sắc tố [4].

*Hiện diện của bột phấn ở một số cá thể không đồng nghĩa với việc chúng mang gien opaque. Những con cá phướn ngày xưa đều ít nhiều có chút bột phấn do cơ chế thải loại tự nhiên. Giờ chúng là của hiếm nhưng đôi khi vẫn xuất hiện trong các bầy lai non-opaque.


*Bạch tạng lại là một câu chuyện khác. Bạch tạng, hiểu theo nghĩa một hội chứng (albinism), đơn giản là hiện tượng khiếm khuyết hắc tố (không có lớp đen); và như vậy xuất hiện ở rất nhiều loại cá betta, bao gồm toàn bộ cá betta nền nhạt như Cambodian, Red Cambodian, Opaque, Pastel, Gold, Grizzled .v.v. Nhưng cá bạch tạng (albino) theo cách hiểu của hầu hết người chơi cá là khiếm khuyết toàn thân (amelanism) bao gồm cả mắt (vì thiếu đen nên màu mắt đỏ mà chúng ta thấy là mạch máu). Theo ghi nhận thực tế, albino betta với mắt đỏ bị mù.

*Ở cá betta, bạch tạng dẫu hiểu theo nghĩa nào cũng đều... không trắng! Thật trớ trêu, albinism theo tiếng Latin lại có nghĩa là “trắng”, albinism = albus (trắng) + ism (hiện tượng, hội chứng). Bởi vì, ở các loài mà ban đầu người ta ghi nhận hiện tượng này, tức người và thú, thì biểu bì chỉ có một lớp màu chứa hắc tố (melano), và việc khiếm khuyết hắc tố sẽ làm lộ ra lớp hạ bì màu trắng!

[1] Gien liên kết ở cá betta (Opaque - Phần 1)
[2] Opaque nền sẫm (Opaque - Phần 2)
[3] The “Opaque” Factor. Pastel Bettas: What They Are And How They Originated (Gene A. Lucas, Department of Biology, Drake University)
[4] Flowerhorn Betta: biến thể nguy hiểm - http://www.diendancacanh.com/threads/468812/

================================


White Opaque