Về con “lươn nhật” (Unagi) Mọi sự bắt đầu với món “cơm lươn nướng” (Unadon) trong các nhà hàng Nhật. Nguyên liệu làm món này không phải lươn, mà là cá chình nhật (Unagi, Anguilla japonica). Sai sót vốn chỉ tồn tại trên thực đơn của nhà hàng, thì nay đã lan ra mạng xã hội, khi người ta bán thịt cá chình tươi dưới tên “lươn nhật”. Sai sót được lặp lại nhưng ở phạm vi rộng hơn. Việc đính chính là cần thiết. Đây dường như là một lỗi dịch thuật phổ biến: eel=con lươn. Một khi đứng riêng rẽ, “eel” là “cá chình”. Con lươn vốn không phân bố tự nhiên ở Âu-Mỹ, nên khi nói đến nó, người ta dùng cụm từ “swamp eel”. Hai con khác xa nhau, cả về chất lượng thịt, giá cả lẫn phân loại khoa học. Món Unadon nên được dịch là “cơm cá chình nướng”. *eel = cá chình *swamp eel = con lươn Mặt khác, cá chình thương mại hầu như là cá chình nhật (Anguilla japonica) thuộc họ cá chình sông Anguillidae (river eel). Cái tên “japonica” xuất phát từ một thực tế rằng, loài này ban đầu được giới khoa học phát hiện và mô tả ở Nhật Bản. Trên thực tế, vùng phân bố tự nhiên của chúng trải dài từ Nhật Bản đến Việt Nam. Như vậy, tuy cái tên có chữ “nhật”, nhưng vẫn là cá nội địa. Bà con bắt cá chình bột về ươm nuôi qua nhiều công đoạn cho đến khi đạt kích thước thương phẩm. Cá mà bạn ăn trong nhà hàng đều xuất phát từ các trang trại trong nước. Cá chình thương phẩm chủ yếu được xuất khẩu ra nước ngoài, nhất là Nhật Bản. Ở nước ta, cá chình nhật (Anguilla japonica) là loài đông đúc và phổ biến nhất, lý do chúng được nuôi thương phẩm; kế đó là cá chình bông (Anguilla marmorata). Hai loài hiếm hơn được các nhà khoa học nội địa mô tả là Anguilla celebesensis & Anguilla bicolor pacifica. Chúng có thể lẫn vào với cá chình nhật. Xa hơn, những xứ Âu-Mỹ-Úc đều có các loài cá chình sông của riêng mình. Vòng đời của cá chình sông rất thú vị, trái ngược với cá hồi. Cá chình trưởng thành từ ao đầm nội địa, bơi xuôi dòng ra biển, tụ tập sinh sản ở một khu vực nhất định ngoài khơi, cá con lại bơi ngược dòng, trở về các đầm nước nội địa để sinh sống. Lần tới, khi thưởng thức món cơm hay sushi “lươn nướng” trong nhà hàng, bạn đã biết nguyên liệu là gì.
