Ảnh từ nguồn https://www.facebook.com/kenhhaiviet.vn Tản mạn về cây hoa sữa Mùa thu năm nay rộ lên sự kiện ban quản lý một chung cư dùng vòi nước cao áp phun lên cây hoa sữa cho hoa rụng bớt. Một hình ảnh mang tính biểu tượng, bởi cây hoa ấy từ lâu đã gắn liền với và là một phần của ký ức về Hà Nội. Nhân cơ hội này, chúng ta hãy tìm hiểu về cây hoa sữa. Cây hoa sữa Alstonia scholaris cao đến 40 mét, phân bố ở độ cao trên 1000 mét. Cây chứa độc chất alkaloid echitamine, chủ yếu ở vỏ. Hoa nở vào mùa thu [1]. Cây ưa nắng, tăng trưởng trung bình, thích nghi với đủ loại đất, chủ yếu được trồng ở lề đường để lấy bóng mát, đôi khi được trồng làm cảnh [2]. Nhựa dùng làm chewing gum chất lượng cao, gỗ làm nguyên liệu sản xuất giấy và bảng học, hoa được chiết xuất tinh dầu, vỏ được người dân bản địa Úc chữa đau bụng và sốt [3]. Ngược lại với một số nguồn tin mạng cho rằng cây được người Pháp nhập từ châu Phi về từ thời thuộc địa, thực ra nó là loài bản địa sẵn có ở đất này [1], đơn giản là cây rừng. Người Pháp bắt đầu đem trồng ở Hà Nội vào cuối thế kỷ 19 [4]. Hoa sữa đã đi vào âm nhạc và thi ca của Hà Nội, tiêu biểu là bài Hoa sữa (Hồng Đăng) và Hà Nội mùa vắng những cơn mưa (Trương Quý Hải) [5]. Tuy nhiên, tác phẩm tiêu biểu bậc nhất, trớ trêu thay, lại được sáng tác khi tác giả còn chưa biết đến loài này [6]. Trong miền Nam, người ta gọi nó bằng một cái tên khác “mò cua”, dường như là đọc trại của “mồng cua”, “mùa cua” và có liên quan đến hình dáng quả dài [Google AI]. Tác động của âm nhạc và thi ca vào đời sống là hết sức rõ rệt trong trường hợp hoa sữa. Cây được nhân rộng, trồng đại trà ở Hà Nội và nhiều thành phố khác. Trên thực tế, mùi hương đậm đặc và nồng nặc của nó khiến nhiều người không thể chịu đựng được, thậm chí dị ứng hô hấp [7]. Cây trổ rất nhiều bông, toàn bộ tán cây đầy bông và, nghiêm trọng hơn, chúng nở đồng loạt trong vài ngày. Một cơn bão phấn hoa khốc liệt xâm chiếm khứu giác và tràn ngập buồng phổi. Người dị ứng phấn hoa và nhạy mùi sẽ chịu tác động mạnh và là những nạn nhân đầu tiên. Về mặt ngôn từ, có thể mô tả mùi của nó như là tổng hòa của “ngái, nồng, hắc”, một số người có thể dùng từ “thúi” do phương ngữ, còn với người yêu hoa thì âm nhạc và thi ca đã nói hộ [và nói quá lên] rồi, không nhắc lại làm gì. Cây hoa sữa gây ra một mâu thuẫn dai dẳng trong lòng xã hội, đã từng có trường hợp người dân kiện cơ quan chức năng [8]. Không giống như âm nhạc, bạn thích nghe gì, to nhỏ ra sao, thì cứ đeo tai nghe (headphone) vào, không ảnh hưởng đến ai, còn cây hoa cứ nở vô tư, người sống trong không gian bị ảnh hưởng dẫu không thích cũng phải chịu đựng. Nó là cây bóng mát do nhà nước quản lý, một khi đã trồng xuống, không phải cứ muốn chặt bỏ là được. Nhưng nỗi khó chịu, khổ sở là có thực. Có giải pháp nào không? Các khu dự án cũ nhắm đến khách hàng gốc Bắc, chủ đầu tư mặc định khách hàng mê hoa sữa nên trồng rất nhiều. Sau dân ca thán quá nên chặt bớt. Những nhà sát công viên mà than phiền thì chủ đầu tư cũng đồng ý chặt. Số cây ít dần. Đội bảo trì cây xanh cắt tỉa cành vào đầu mùa thu, số lượng bông giảm đáng kể, thoảng hương đúng chất thi ca âm nhạc. Còn mấy dự án mới của các đại gia miền Bắc thì người ta không trồng đồ quỷ này làm gì, chọn cây bàng đài loan cho tiện. Dường như nhà nước cũng bắt đầu tái quy hoạch, giảm mật độ cây và cắt tỉa để hạn chế mật độ hoa [9]. Có thể kết hợp với cắt tỉa chống gãy đổ vào mùa mưa. Được vậy dân cũng đỡ khổ, mà các chị em gái lãng mạn yêu hoa cũng không đến nỗi mất nguồn thi hứng. ======================= Lời bình: Gọi là “mò cua” đi. Tui khổ bỏ mịa với cái đồ “mò cua” này. Nó nằm chình ình đầu ngõ, năm nay người ta quên tỉa cành hay sao í, một “mùa thu chết” lại ùa về... dững khi ấy lại mong có chục chị em gái xinh đẹp, iêu hoa [mà báo chí đăng đầy] đến hít cho bớt cái sự nồng nàn đi dùm cho... ======================= Tham khảo [1] Alstonia scholaris [2] Alstonia scholaris (L.) R. Br. [3] Alstonia scholaris [4] Hà Nội sống và yêu: Hoa sữa đã về trên phố [5] Hoa sữa vẫn nồng nàn trong thi ca [6] Hoa sữa (bài hát) [7] Hoa sữa - từ nồng nàn trong thơ ca đến nỗi ám ảnh mùi nồng nặc muốn chặt bỏ [8] Trà Vinh: Dân kiện cơ quan chức năng vì... hoa sữa [9] Người dân kêu khổ vì hoa sữa, Hà Nội tính phương án thay thế Ảnh từ nguồn https://www.facebook.com/kenhhaiviet.vn
