Các Dạng Đầu Ở Cá Betta

Các Dạng Đầu Ở Cá Betta

Trong các phân tích hình thái truyền thống, người ta chủ yếu tập trung vào dạng thân, gồm bản lóc (channa), bản còm (chitala) và bản rô (anabas). Dạng đầu cũng được đề cập, nhưng thường gắn liền với dạng thân nhất định. Chẳng hạn, bản lóc đi đôi với đầu thuôn, bản còm đi đôi với đầu muỗng.

Ngày nay, ngươi ta có xu hướng tách rời dạng đầu ra khỏi dạng thân. IBC định nghĩa ba dạng đầu cơ bản ở cá hoang thuộc nhóm Splendens gồm đầu tròn (round), đầu đạn (bullet) và đầu muỗng (spoon). Trong đó, đầu muỗng là lỗi loại (disqualification), và chúng tôi cũng chưa từng thấy con nào. Nếu có, đó là dấu hiệu lai nặng từ cá chọi Xiêm. Dạng đầu tự nhiên và phổ biến ở cá hoang được phân làm hai loại. Một loại có xu hướng đầy đặn và tù, gọi là đầu tròn. Một loại thuôn và dài hơn, gọi là đầu đạn.

Có website liệt kê thêm dạng đầu nhọn (arrow). Theo chúng tôi, dạng đầu này vốn luôn tồn tại và bị coi là lỗi. Việc xếp nó thành một dạng riêng mà không giải thích rõ sẽ khiến một số bạn mới chơi hiểu nhầm rằng nó được chuộng.

Mô tả chi tiết như sau:

Đầu tròn (round head)
Đặc điểm: trán cong nhẹ, liền lạc từ lưng cho đến chóp miệng, mõm tù. Cằm và khuôn miệng đầy đặn, và dựng khiến bản đầu trông tròn trịa. Đây là kiểu hình hiếm và lặn, dẫu là ở cá hoang. Đầu tròn được áp dụng cho tiêu chuẩn IBC dành cho Betta imbellis, nhưng hình minh họa đính kèm trong tài liệu lại không thể hiện điều này! Theo chúng tôi, dạng đầu tròn xuất hiện ở cá thuần dưỡng và tất cả các loài thuộc nhóm Splendens, chớ không riêng imbellis. Ở một số dòng cá, thoạt nhìn đầu có vẻ tròn, nhưng quan sát kỹ đó chẳng qua là hiện tượng mõm cụt, vốn dường như là hậu quả của suy thoái cận huyết hoặc xu hướng tuyển chọn, hay cả hai. Chúng thường mang một đặc chung, đó là lưng cong.

A - Betta cf. smaragdina “Sông Bé” (Ảnh Đẵng Nguyễn); B - Betta imbellis (Ảnh Aquarium Glaser); C - Super Red (Ảnh Just Betta).

Đầu đạn (bullet head)
Đặc điểm: trán cong nhẹ, liền lạc từ lưng cho đến chóp miệng, mõm thuôn. Cằm hẹp và khuôn miệng hơi ngả về trước khiến đầu trông thuôn hơn. Sẽ lý tưởng nếu miệng nhỏ. Đây là kiểu hình đặc trưng ở cá hoang. Đầu đạn được áp dụng cho tiêu chuẩn IBC dành cho Betta splendens, mahachaiensis và smaragdina. Ở cá thuần dưỡng, hầu hết các dòng chất lượng đều hướng tới kiểu hình này. Lỗi chung là môi quá dày khiến “đầu đạn” có khấc, kém liền lạc.

A - Betta cf. splendens “Đức Linh” (Ảnh Đẵng Nguyễn); B - Betta cf. smaragdina “Sông Bé” (Ảnh Đẵng Nguyễn).

Đầu nhọn (arrow head)
Đặc điểm: trán phẳng hay cong nhẹ. Cằm hẹp, mõm dài, khuôn miệng ngả về trước khiến đầu trông dài và nhọn. Đây là kiểu hình phổ biến ở cá thuần dưỡng, một ảnh hưởng từ cá chọi Xiêm vốn ưu tiên cho hoạt động cắn mổ. Những con cá hoang trán phẳng, mõm dài và nhọn cũng có thể được xếp vào loại này. Tương tự với cá thuần dưỡng mặt nhỏ và mõm nhọn, loại mà Precha gọi là bản mè (barbodes). Đa số không chuộng kiểu hình này, nên hạn chế dùng trong lai tạo.

C - Betta cf. splendens “Đức Linh” (Ảnh Đẵng Nguyễn).

Đầu muỗng (spoon head)
Đặc điểm: trán võng ở nhiều cấp độ khác nhau. Lưng dày, mõm nghếch và cằm bạnh. Đây là kiểu hình phổ biến ở cá thuần dưỡng, một ảnh hưởng từ cá chọi Xiêm. Tuy không được ưu tiên trong các cuộc triển lãm, nhưng phải công nhận một điều, dạng đầu này thực sự cá tính. Đầu muỗng đi đôi với bản rô sẽ mang lại một cảm giác rất “ngầu & lực”!

B - Red Copper (Ảnh nlkhanh)

========================

Dạng Thân Betta: Hình Thái Và Dị Tật
Hiệu Ứng Đuôi Kép: Vấn Đề Và Giải Pháp
Cá lia thia rặt là gì?