Liên hệ quảng cáo: anh Nguyễn Long Khánh (mobile: 0907 707 171 - nick: nlkhanh - email: longkhanh1963@gmail.com)
Cach tri nam da mat hiệu quả | Kem chong lao hoa da nhanh nhất | Trị vết thâm mụn trên mặt | Trẻ đi ngoài nên ăn gì? | Thuc an giau chat xo tự nhiên | Táo bón ở trẻ em phải làm sao? | Trị trẻ biếng ăn, kén ăn | Cách trị trẻ biếng ăn hiệu quả | Cách Chăm sóc da sau đi biển về | Mẹo Phân biệt sởi và sốt phát ban thế nào | Khử mùi hôi vùng kín nhanh | Thuc pham tot cho ba bau nên ăn | Axit folic cho bà bầu | Bà bầu nên ăn gì tốt nhất | Bổ sung canxi cho bà bầu đầy đủ | Chuyển nhà sinh viên giá rẻ | Chuyen nha Ha Noi uy tín | Giá chuyen nha Kien Vang trọn gói | chuyen nha tron goi Hà Nội | Công ty dược phẩm là gì? | Quần áo bảo hộ lao động | Xưởng in tem nhãn giá rẻ tại Hà Nội |

Nhóm splendens

Thảo luận trong 'Bài viết tuyển chọn - cá betta' bắt đầu bởi vnreddevil, 10/6/07.

  1. vnreddevil

    vnreddevil Moderator

    Nhóm splendens

    Chi cá (genus) Betta bao gồm khoảng gần bảy chục loài phân bố ở vùng Đông Nam Á. Bởi vì các loài betta hoang dã rất đa dạng về màu sắc, hình dạng, phân bố và tập quán nên người ta phân chúng thành nhiều nhóm khác nhau. Trong khi việc phân biệt giữa các nhóm khá dễ dàng thì phân biệt giữa các loài trong một nhóm lại khó khăn bởi những khác biệt về hình thái la rất nhỏ. Trong phạm vi bài viết này, chúng tôi tập trung vào nhóm cá betta quen thuộc với mọi người nhất – nhóm splendens (splendens complex). Nhóm splendens là nhóm cá rất quan trọng vì chúng được coi là tổ tiên của tất cả các loại betta cảnh hiện đại mà chúng ta thấy ngày nay. Nhóm này bao gồm các loài sau:

    *Betta splendens Regan, 1910: loài bản địa ở lưu vực sông Mekong, phân bố rộng bao gồm Thái Lan, Lào, Campuchia và Việt Nam (các quần thể lia thia mang đỏ ở Việt Nam đã được tái xác định là Betta siamorientalis vào 2017). Đặc điểm: sọc đỏ trên nắp mang.

    *Betta imbellis Ladiges, 1975: phân bố ở Thái Lan, Malaysia, Sumatra (Indonesia), Việt Nam và được giới thiệu vào cả Singapore. Đặc điểm: sọc xanh trên nắp mang, còn gọi là lia thia mang xanh. (Quần thể Betta cf. imbellis ở Phú Quốc có đốm đen trên đuôi tương tự B. smaragdinaB. stiktos).

    *Betta smaragdina Ladiges, 1972: loài bản địa ở cao nguyên Khorat, đông bắc Thái Lan và một số nhánh sông Mekong ở Trung Lào. Đặc điểm: đốm ánh kim đặc trưng trên thân, các sọc ánh kim và chấm nhỏ đặc trưng trên vây. Biến thể guitar có vây lớn và sọc ngang như phím đàn hoặc mạng nhện.

    [​IMG]
    Betta splendens (http://www.pinterest.com).

    [​IMG]
    Betta imbellis (http://www.seriouslyfish.com).

    [​IMG]
    Betta smaragdina biến thể thường (ảnh Lê Hiếu).

    [​IMG]
    Betta smaragdina biến thể Guitar với những sọc ngang trên vây như phím đàn.

    *Betta stiktos H. H. Tan & P. K. L. Ng, 2005: địa bàn chuẩn là các dòng chảy nhỏ từ Stung Treng đến Ban Lung, khoảng 3/4 đến cầu bắc qua Tonle Srepok. Đặc điểm: đốm đen đặc trưng trên các vây lẻ. Loài rất giống và quan hệ rất gần với Betta smaragdina.

    [​IMG]
    Betta stiktos hoang dã.

    [​IMG]
    Cá lai (stiktos hybrid) đoạt chức vô địch một cuộc thi ở Thái Lan, 2017.

    *Betta mahachaiensis Kowasupat, Panijpan, Ruenwongsa & Sriwattanarothai, 2012: phân bố ở vùng Mahachai, cách Bangkok khoảng 20 km. Loài vốn được biết đến từ lâu trong thú chơi và có ý kiến cho rằng chúng là lai tạp. Nhưng vào năm 2012, chúng được công nhận là loài chính thức. Đặc điểm: đốm ánh kim lớn trên thân, các sọc ánh kim đặc trưng trên vây.

    *Betta siamorientalis Kowasupat, Panijpan, Ruenwongsa & Jeenthong, 2012: phân bố ở các tỉnh đông Thái Lan gồm Chachoengsao, Sa Kaeo, Prachin Buri và Chon Buri cùng với tỉnh Banteay Meanchey ở tây Cambodia (giáp giới Sa Kaeo). Đặc điểm: thân rất đen và ít ánh kim, mang đỏ hoặc đen. Tuy nắp mang cũng đỏ như Betta splendens, loài lại có quan hệ gần với Betta imbellis hơn qua phân tích DNA. Rất giống balck imbellis khi cả hai có mang đen thui. (Theo bạn Lê Hiếu, vào 2017 nhà ngư loại học Đức, Jürgen Schmidt, khảo sát các quần thể lia thia mang đỏ ở Việt Nam và xác định qua phân tích DNA là loài Betta siamorientalis chứ không phải là Betta splendens như nhận định trước đây. Sự kiện này đặt những quần thể vốn trước đây được coi là loài Betta splendens ở Campuchia vào vòng nghi vấn, cần được khảo sát thêm).

    [​IMG]
    Mẫu vật chuẩn của loài Betta mahachaiensis (http://novataxa.blogspot.com)

    [​IMG]
    Mẫu vật chuẩn của loài Betta siamorientalis (http://novataxa.blogspot.com)

    *Dr. Gene Lucas, người bỏ cả đời nghiên cứu cá betta, có quan điểm trái chiều về các loài betta hoang dã. Theo ông, những loài trong nhóm splendens (complex) là các biến thể thuộc về cùng một loài Betta splendens mà thôi. Lý do là các loài có thể pha (cross) lẫn nhau. Trên thực tế, người ta ghi nhận việc pha với Betta mahachaiensis hơi khó khăn, điều chứng tỏ rằng loài này tiến hóa khá xa so với số còn lại.

    *Loài thuần chủng lại là một vấn đề khác. Hoạt động đá cá hoang dã thúc đẩy việc lai tạp (hybrid) cá hoang dã với cá thuần dưỡng, vốn có nguồn gốc pha tạp lâu đời. Số cá lai tạp này lại được thả về môi trường bán tự nhiên như ao, hồ để giấu giếm thân phận cá lai (lai biệt dạng). Không gì đảm bảo số cá này không thoát ra ngoài và nhiễm vào nguồn gien hoang dã. Hậu quả, loài thuần chủng đúng nghĩa gần như biến mất khỏi môi trường tự nhiên!

    [​IMG]
    So sánh hình thái đầu của các loài (http://novataxa.blogspot.com).

    Bảng liệt kê về các đặc điểm của mỗi loài (theo Nonn Panitvong):
    Đặc điểmBetta splendensBetta imbellisBetta smaragdinaBetta mahachaiensis
    Nắp mang2 vạch đỏ2 vạch lụcVảy xanh bao phủ gần hết nắp mang2 vạch lục/lam
    ThânBình thườngBình thườngDài hơn hai loài đầuDài hơn hai loài đầu
    Tia vây bụng (kỳ) đầu tiênĐen chóp trắngĐen chóp trắngĐen chóp trắngLục/lam chóp trắng
    Màu đuôiLam & đỏ. Viền đỏ. Không chấm đenLam & đỏ. Viền đỏ. Không chấm đenLam & đỏ. Không viền đỏ. Một số quần thể có chấm đenLam & đỏ. Không viền đỏ. Thường có chấm đen
    Vây lẻBình thườngBình thườngLớn hơn hai loài đầuLớn hơn hai loài đầu

    (dường như Nonn Panitvong lẫn lộn về đặc điểm chấm đen ở đuôi. Chấm đen thường xuất hiện ở Betta smaragdina, còn Betta mahachaiensis chỉ thỉnh thoảng mới có chấm đen)

    *Nhiều người hiện đang bán các biến thể copper như là một loại hoang dã (wild type) đích thực! Chẳng hạn copper imbellis, copper mahachai và rất phổ biến gần đây là copper smaragdina. Điều này có đúng không? Hãy quay lại kiến thức về cá betta ánh kim (thuần dưỡng) với ba loại màu cơ bản: lục (Bl), thép (bl) và lam (kết hợp của lục và thép, Blbl). Nên nhớ rằng xanh thép (bl) là một đột biến màu, chỉ hiện diện ở cá thuần dưỡng. Copper là kết hợp của xanh thép (blbl) với gien hoang dã (++). Cá hoang dã chỉ có một màu duy nhất: màu xanh lục (Bl). Một khi bạn nhìn thấy màu copper, tức có sự hiện diện của xanh thép (bl), nghĩa là loài “hoang dã” đã được “lai biệt dạng” với cá thuần dưỡng. Đấy là cá lai (hybrid), không phải cá hoang dã.

    [​IMG]
    Copper smaragdina (KaKachiippo Betta online shop - http://www.aquabid.com)

    *Một thống kê của bạn Lê Hiếu:
     
    Chỉnh sửa cuối: 3/6/18
  2. vnreddevil

    vnreddevil Moderator

    Một cuốn sách về betta hoang dã bằng tiếng Thái (click vô hình để xem):

    [​IMG]
     

Chia sẻ trang này